ERFGOEDGILDE

Vereniging voor levende geschiedenis
FORTENDAG FORT 8 HOBOKEN

Erfgoedgilde was voor de zoveelste keer te gast op de jaarlijkse fortendag in Hoboken. Fort 8 werd gebouwd rond 1860 in het kader van de bescherming van Antwerpen tegen een vijandelijke inval. Het "nationaal reduit" werd omringd door forten en overstromingsgebieden die het veldleger en de regering moesten toelaten om vanuit deze basis hulp van de garanten van onze internationaal opgelegde neutraliteit af te wachten en de vijand die het land binnen gedrongen was, aan te vallen. Het fort is geheel in baksteen, overdekt met een metersdikke aardelaag om de inslag van vijandelijke obussen op te vangen. Het was omringd door een 25 meter brede gracht die met de hand uitgegraven werd en die in de vorige eeuw gedeeltelijk gedempt werd. De bouw van de fortengordel had een grote economische, politieke en sociale impact op de omgeving. Enorme hoeveelheden bouwmaterialen moesten aangevoerd of ter plaatse gemaakt worden. Hiervoor moesten ook spoor- en steenwegen aangelegd worden. Duizenden arbeiders en militairen streken neer in de toen nog landelijke dorpen, wat de politiediensten handenvol werk gaf. Op het fort stonden enkele tientallen kanonnen die omgeving tot op enkele kilometers afstand konden bestoken en die vanuit kazematten de gracht verdedigden. In vredestijd onderhielden en bewaakten enkele tientallen vestingsartilleristen het fort. In oorlogstijd waren er enkel honderden militairen ondergebracht gezien er ook infanteristen nodig waren voor de nabije verdediging en de bezetting van de intervallen tussen de forten. De oorlog werd vermeden in 1870-71 toen Frankrijk en Duitsland elkaar te lijf gingen, maar daarbij het Belgische grondgebied vermeden. In 1914 trokken de Duitsers wel door België op weg naar Noord-Frankrijk en Parijs. De ondertussen verouderde bakstenen forten speelden slechts een geringe rol in de landsverdediging. Sinds het einde van de 19e eeuw was het geschut zodanig ontwikkeld dat de forten te dicht bij de stad lagen en niet bestand waren tegen eigentijdse projectielen. Er werd dus een tweede gordel van betonnen forten gebouwd verder van de stad. Die waren bij de Duitse inval nog niet helemaal klaar. De Duitsers braken uiteindelijk in oktober 1914 door de verdediging tussen Lier en Mechelen, waarna de vesting Antwerpen een vogel voor de kat was. Nadien werden de forten enkel nog gebruikt als militaire opslagplaatsen en kazernes, de meeste tot in de jaren 1970. Dit en nog veel meer vernamen we tijdens de boeiende rondleiding door onze vriend André De Locht, Onze vereniging werd vertegenwoordigd door Leo, Virginie en Dirk, in uniformen uit de Tweede Wereldoorlog: een korporaal van de Belgische MP, een officier van de Belgische infanterie en een mecanicienne van de Franse 2e Pantserdivisie. In de kantine troffen we onze vrienden Robert, Frank en Kenny van Fox Nov en de geweldige Vera achter de toog, als motor van het hele gebeuren. Het was zoals steeds aangenaam vertoeven in deze thuisbasis.

(Tekst: Dirk Vanhove - Foto’s: Maffre Virginie)

Klik op de foto hierna voor een beeldverslag.
Evenementen 2025